احمد حاجى شريف ( عطار اصفهانى )

307

اسرار گياهان دارويى ( فارسى )

رطوبى و بزاق‌آور تقويت معده و هاضمه نافع است خصوصا اگر با دانهء هل مصرف شود . 4 - سقّز جويدنى كه از برگهاى تانبول درست مىكنند . اگر در دهان جويده شود براى تحريك اعصاب مفيد است ، به عنوان عامل پروفيلاتيك در معالجهء اسهال خونى و تب آثار نافع دارد . 5 - آن را بكوبيد و ضماد نماييد ، جراحت‌ها را التيام مىدهد . 6 - آن را بكوبيد بعد گرم نموده روى بدن زنان پس از وضع حمل بگذاريد ، مىتوانيد براى تسكين سرفه‌هاى سخت روى گلو ببنديد . 7 - اگر كوبيدهء آن را روى بيضه ببنديد براى قطع نزول آب در بيضه مفيد است و اگر سه يا چهار روز تكرار كنيد آب جمع‌شده را تحليل مىبرد . 8 - اگر خرد كردهء آن را با روغن زيتون گرم كرده و روى ناحيهء شكم بچه در موارد ناراحتىهاى شكم بماليد مؤثر خواهد بود . غذهء زيرزمينى تال نام‌هاى ديگر : تميس - رزك - بمبلىزو - اصل الكرمة السودا Tamier - Tamier commun - Herbe aux femmes battues - Black bryony - Beaten . woman's herb . مشخصات : گياهى است از خانوادهء Dioscoreaceae ، علفى و چندساله با ساقه‌هاى باريك و دراز و سبزرنگ و بالارونده . برگهاى آن متناوب ، نسبتا بزرگ ، قلبىشكل ، نوك‌تيز شبيه برگ مو كه با دمبرگ درازى به ساقه متصل مىشود . گلهاى آن كوچك به رنگ سبز روشن به شكل خوشه در كنار محور ساقهء گل‌دهنده ظاهر مىشود . ميوهء آن ارغوانى ، كوچك ، تخم‌مرغى شكل و طعم آن ابتدا ترش و سپس تند سوزان مىشود . قسمت زيرزمينى گياه ضخيم و متورم به طول 60 - 40 سانتيمتر و ضخامت آن در بعضى موارد تا 20 سانتيمتر است كه وزن آن چند كيلوگرم مىشود . اين گياه مخصوص نواحى معتدل است و در مناطق وسيعى از اروپا و آسيا در مناطق جنگلى و در كنار جويبارها مىرويد . در ايران در مناطق جنگلى شمال ايران در گرگان ، مينودشت و در مازندران در نوشهر ، سخت‌سر ، دره‌هراز ، در گيلان در آستاران در ارتفاعات 1000 مترى ، در خراسان در گلىداغ ، زرين‌گل و در غرب ايران در جنگلهاى مناطق خشك كردستان و لرستان به‌طور خودرو ديده مىشود .